Marzano, Wat werkt
!

Wat werkt: leren met verstand

!
lerenmetverstandkaft_fc1 web
Hoe beter u weet hoe de hersenen leren, denken en vergeten, des te succesvoller uw onderwijs kan zijn. Immers, alles wat u uw leerlingen wilt laten begrijpen, onthouden of toepassen komt neer op het teweegbrengen van veranderingen in de hersenen. Door allerlei nieuwe technieken is de kennis over de werking van de hersenen de laatste decennia explosief toegenomen. Er is veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de verschillende manieren om de hersenen tijdens leren en instructie positief te beïnvloeden. Het leren verloopt daardoor gemakkelijker en wordt voor de leerlingen en de leraar een stuk plezieriger.
In dit boekje vindt u een aantal tips hoe u het leren een ‘breinvriendelijker’ karakter kunt geven. Sommige van deze tips zult u misschien herkennen, omdat u ze al gebruikt. Beschouw deze dan als een bevestiging dat u op de goede weg zit. Wellicht gaat u ze dan nog bewuster en vaker toepassen.

Auteurs: Ab van den Bosch en Anne-Marie Dogger-Stigter

Wat werkt: Elf factoren die tot betere leeropbrengsten leiden

!
mini versie wwos
In het boek ‘Wat werkt op school’ (originele titel What Works In Schools) geeft Marzano een overzicht van wat een school en een leraar kunnen doen om de leerresultaten van leerlingen op een hoger niveau te krijgen. Dit boek is een beknopte versie, een samenvatting van ‘Wat Werkt Op School’. Op verzoek uitgebracht zonder de weergave van de researchgegevens en de uitwerking van de actiestappen die in het originele boek staan.
Een gezamenlijk project van Bazalt, HCO, Fontys
Fydes en OnderwijsAdvies.

Wat werkt: Voorkomen en oplossen van machtsstrijd in de groep

!
wat werkt, voorkomen en oplossen
Wie kent niet van die situaties in de groep waarbij de emoties hoog oplopen omdat leraar en leerling in een machtsstrijd verwikkeld raken? In dit boek leest u dat het mogelijk is om als leraar in te spelen op verschillen tussen leerlingen, warmte uit te dragen naar hen en ook afstand te nemen van de eigen emoties in confronterende situaties. Dit door gebruik te maken van vier principes:
• het ‘zoek de behoefte’-principe
• het preventieprincipe
• het interventieprincipe
• het ‘stap voor stap’-principe
Moeilijk uitvoerbaar? De praktische voorbeelden en tips laten zien dat deze principes direct in de groep te realiseren zijn. De vraag ‘Wie is de baas?’ in uitdagende, confronterende situaties hoeft dan niet meer gesteld te worden.

Wat werkt: Pedagogisch handelen & klassenmanagement

!
2009-11-20 wwphkm_kaft_rgb
De Nederlandse bewerking van Classroom managment that works van Robert J. Marzano, Jana S. Marzano, Debra J. Pickering

Goede resultaten binnen handbereik!

Marzano maakte een meta-analyse van de uitkomsten van 1.100 onderwijsonderzoeken uit de Westerse wereld. Daaruit bleken 11 factoren een aantoonbaar positief effect te hebben op de leerprestaties en ontwikkeling van leerlingen. Eén factor is het pedagogisch handelen en klassenmanagement van de leraar. In dit boek worden de strategieën uitgewerkt die elke leraar tot een pedagogisch/organisatorisch goede leraar maken.

Uit onderzoek blijkt:

  • Dat leerlingen van hierin geschoolde leraren minder vaak de orde verstoren en meer betrokkenheid tonen, dan leerlingen in de controlegroepen.
  • Vaardig worden op het gebied van pedagogisch handelen en klassenmanagement is redelijk snel te leren. Men komt zelfs tot de conclusie dat de vaardigheden van leraren in pedagogisch handelen & klassenmanagement aanzienlijk verbeterd kunnen worden na niet meer dan het bestuderen van een boek met praktische aanwijzingen en twee workshops van een halve dag. Voor de meeste leraren leidt een kleine investering al tot een merkbaar resultaat. Dit werd zowel uitgewezen door onderzoeken in het basisonderwijs als door vergelijkbare onderzoeken in het voortgezet onderwijs.

Zaak is uiteraard wel dat men dan daadwerkelijk bezig gaat met de strategieën voor pedagogisch handelen & klassenmanagement die een door research aangetoond effect hebben. U vindt ze in dit boek.

Wat werkt: Pedagogisch handelen & Klassenmanagement - Beknopte uitgave

!
cover-mini-phkm

Vier fundamentele strategieën:

In het boek ‘Wat Werkt Op School’ beschrijft Marzano elf factoren die de leerresultaten van leerlingen op school structureel verbeteren. Pedagogisch handelen & klassenmanagement is één van deze elf factoren en wordt beschreven in de uitgave Wat werkt: Pedagogisch handelen & klassenmanagement.
Dit boekje is een beknopte uitgave van ‘Wat werkt: Pedagogisch handelen & klassenmanagement en geeft een samenvatting van de essentiële informatie uit dit boek. Het beschrijft vier fundamentele strategieën voor pedagogisch handelen en klassenmanagement waarmee u het effectief managen van een klas in de vingers kunt krijgen. Met deze beknopte uitgave maakt u hier op een efficiënte manier kennis mee.

Wat werkt: Leiderschap op school

!
wwls_cover
Interesse voor de resultaten van de internationale research naar goed schoolleiderschap?
Weten hoe dit vertaald kan worden in een concreet plan voor zowel nieuwe als ervaren schoolleiders om het leren van de leerlingen op hun scholen te verbeteren?

Dit boek gaat over de manier waarop onderwijskundige leiders zowel op schools, bovenschools als bestuurlijk niveau de kans kunnen aangrijpen om een sterke positieve invloed te hebben op de prestaties van hun leerlingen. Er is een enorme behoefte aan daadwerkelijk goed leiding geven in het onderwijs, met een sterke gerichtheid op optimaal onderwijzende leraren en optimaal lerende leerlingen. De tijd om onze scholen te verbeteren is beperkt. De benodigde kennis om ingrijpende, positieve veranderingen door te voeren in scholen, is beschikbaar. Het enige wat we moeten doen is handelen.

Maar hoe? Op basis van een meta-analyse en correlatieonderzoek komt Marzano met zijn medewerkers in dit boek tot:

  • 21 essentiële taken van leiderschap
  • 2 niveau’s van verandering
  • De noodzaak bepaalde essentiële taken op de voorgrond te zetten als het gaat om drastische veranderingen in de school
  • Het werken met een StuurTeam
  • Het verdelen van de 21 taken over schoolleider en StuurTeam zodat zij elkaar aanvullen en versterken
  • Een stappenplan waarin het kiezen van het juiste veranderingsonderwerp voor een bepaalde school een belangrijke plaats inneemt

Kortom: echt zo’n boek dat we graag uitgeven, met een bruikbare combinatie van research en praktijk.
Een gezamenlijk project van Bazalt, DOBA, HCO en OnderwijsAdvies.

Wat werkt: Bovenschools Leiderschap

!
wwbl_webrgb24-11-2011
Robert Marzano en Timothy Waters beschrijven in Wat werkt: Bovenschools Leiderschap de relatie tussen bovenschools leiderschap en leerlingprestaties en stellen daarbij een duidelijk verband vast: leerlingen zijn beter af met goed bovenschools leiderschap waarin bestuurders naast voorwaardelijk leiderschap ook onderwijskundig leiderschap vormgeven.
Wat werkt: Bovenschools Leiderschap vertaalt de conclusies naar de onderwijspraktijk via concrete tips en adviezen over hoe een bovenschools leider of directeur kan komen tot goed leiderschap gericht op hoge leerwinsten. Goed bovenschools leiderschap werkt!

Een gezamenlijk project van Bazalt, HCO, Fontys Fydes en Onderwijs Advies.
Auteurs: Robert J. Marzano en Timothy Waters

Poster Wat werkt in de klas

!
wat werkt in de klas-poster didact strategie
Welke didactische strategie heb jij vandaag gebruikt?
Om op te hangen in de klas, personeelskamer, ... een helder overzicht van de negen didactische strategieën die het leren verbeteren. Per strategie ziet u tips voor het gebruik ervan (wat kun je doen in je groep?) en een kernachtige beschrijving (centrale gedachte).
Gebaseerd op het werk van Robert Marzano, met name op het boek Wat werkt in de klas.

Poster Wat werkt op school

!
wwosposter_1edruk
Om op te hangen in de personeelskamer! Een helder overzicht van de elf factoren die van invloed zijn op de ontwikkeling en de leerprestaties van leerlingen. Iedere factor staat beknopt beschreven, waardoor u aan de hand van de poster het gesprek met uw team aan kunt gaan om te zien welke zaken binnen uw school actueel zijn. Gebaseerd op het werk van Robert Marzano, met name op het boek Wat werkt op school.

Wat werkt op school - Research in actie

!

Vanuit de resultaten van 35 jaar onderwijsresearch beschrijft auteur Robert J. Marzano de factoren die de leerresultaten van leerlingen positief beïnvloeden. Door gebruik te maken van de manieren om de school in kaart te brengen en van de actiestappen die in het boek zijn opgenomen, kan men aan de slag: de sterke en zwakke kanten van een school identificeren, prioriteit geven aan bepaalde onderwijsverbeteringen en een helder verbeterplan maken en uitvoeren.

Wat werkt in de klas

!

Voor iedereen in het onderwijs die écht wil weten welke didactische aanpak de resultaten van de leerlingen aantoonbaar verbetert, biedt Wat werkt in de Klas zicht op research uitkomsten, overzichten en beschrijvingen van wat werkt. De auteurs zetten tientallen jaren wetenschappelijke informatie om in heldere actieplannen voor de praktijk. Er blijken negen soorten didactische aanpak te zijn die het leren van de leerling op hoger niveau brengen. In Wat Werkt in de Klas wordt van elk van deze negen didactische strategieën uitgelegd wat de essentie ervan is en welke principes belangrijk zijn voor het goed toepassen van de aanpak. Bij elke strategie worden voorbeelden uit de praktijk gegeven. Bovendien helpen schema’s, indelingen, stappenplannen en andere hulpmiddelen om de didactische strategieën direct in de praktijk toe te passen.

Infokaart Research in actie

!

Robert Marzano analyseerde onderwijsresearch van de laatste 35 jaar en keek welke factoren aantoonbaar van invloed waren op de leerprestaties van kinderen, en daarmee op het succes van de leerkracht en het succes van de school. Deze infokaart geeft een samenvatting van de onderzoeksresultaten van Marzano, zoals deze beschreven staan in zijn boek ‘Wat werkt op school’.

Infokaarten Wat Werkt

!

Set van 10 InfoKaarten Wat werkt in de klas

!
In ‘Wat werkt in de klas’ is beschreven welke didactische aanpak de resultaten van de leerlingen aantoonbaar verbetert. De auteurs zetten tientallen jaren wetenschappelijke informatie om in heldere actieplannen voor de praktijk. Er blijken 9 soorten didactische aanpak te zijn die het leren van de leerling op hoger niveau brengen.
Van deze didactische aanpakken zijn InfoKaarten beschikbaar:

• Identificeren van overeenkomsten en verschillen
• Samenvatten en notities maken
• Inspanning bevestigen en erkenning geven
• Huiswerk en oefening
• Non-verbale representatie
• Coöperatief leren
• Doelen stellen en feedback geven
• Vragen/hypotheses formuleren en hypotheses testen
• Voorkennis activeren met vragen, aanwijzingen en kapstokken
• InfoKaart Checklist Didactische strategieën


Op elke InfoKaart staat kort aangegeven wat de essentie is van een didactische aanpak, aangevuld met praktische tips en voorbeelden voor de praktijk. Op deze InfoKaarten is extra informatie te vinden, wat direct bruikbaar is voor de leraar die bezig is om één of meerdere onderdelen van de didactiek te verbeteren.

Infokaart Wat werkt in de klas: Doelen stellen en feedback geven

!
wat werkt in de klas-doelen stellen feedback
Doelen stellen en feedback geven is een didactische aanpak die van essentieel belang is voor hoge leerprestaties van alle kinderen. Op deze InfoKaart wordt kort aangegeven wat de meerwaarde is van doelen stellen en feedback geven. Vooral de relatie tussen voor de leerling begrijpelijke doelen en directe feedback op het wel of niet halen van het doel, wordt helder beschreven.
Verder wordt aan de hand van concrete voorbeelden uitgelegd wanneer doelen en feedback het meest effectief zijn. Op de kaart staan concrete voorbeelden van doelen en welke verschillende interacties mogelijk zijn voor feedback.

Infokaart Wat werkt in de klas: Huiswerk en oefening

!
wat werkt in de klas-huiswerk en oefening
Oefenen van vaardigheden wordt in elke school veel gedaan. Vaak wordt ook buiten schooltijd geoefend in de vorm van huiswerk, denk daarbij onder andere aan leren lezen en het leren van tafels.
Op deze kaart staat een checklist, waarmee de leraar kan nagaan of de manier waarop de kinderen oefenen in voldoende mate effectief is. Op de kaart staan ook praktijktips die direct toepasbaar zijn in de klas. Onder andere hoe kinderen zelf bijhouden wat het effect van het oefenen is op het beheersen van de vaardigheid. Een voorbeeld van een huiswerkprotocol is op de kaart opgenomen. Dit voorbeeld kan elke school gebruiken om ouders te informeren over huiswerk en hun rol daarbij.

Infokaart Wat werkt in de klas: Inspanningen bevestigen en erkenning geven

!
wat werkt in de klas-inspanningen bevest en erkenning
Inspanning bevestigen en erkenning geven blijkt een krachtig middel te zijn bij het motiveren van leerlingen en het vergroten van zelfvertrouwen van leerlingen. Op deze kaart wordt toegelicht hoe je kinderen leert dat inspanning nodig is om een prestatie te leveren. Er staat ook een inspannings- en prestatietabel op de kaart, een handig hulpmiddel voor kinderen.
Erkenning geven is het meest effectief als het gekoppeld wordt aan een specifieke prestatie, waarmee de inzet van de leerling wordt benoemd. Op de kaart worden concrete voorbeelden gegeven hoe je dat op de meest effectieve manier kan doen. De checklist voor de leraar, over de manier waarop erkenning wordt gegeven, is een goed hulpmiddel voor reflectie op de eigen praktijksituatie.

Infokaart Wat werkt in de klas: Voorkennis activeren met vragen, aanwijzingen en kapstokken

!
wat werkt in de klas-voorkennis activeren
Het activeren van voorkennis is een belangrijke didactische aanpak, zo blijkt uit onderzoek. Reeds aanwezige kennis bepaalt hoe we waarnemen en wat we zien als hoofd- en bijzaken. Op de kaart worden voorbeelden uitgewerkt over de manier waarop een leraar voorkennis activeert met vragen, aanwijzingen en kapstokken. De vragen en aanwijzingen zijn verdeeld in drie niveaus.
Op de kaart is van elk niveau een 7-tal voorbeeldvragen opgenomen. Deze vragen kan de leraar gebruiken bij het activeren van voorkennis dat bijna aan het begin van elke les gebeurt. Op de Infokaart zijn ook voorbeelden te vinden van kapstokken die worden gebruikt om de structuur van de leerstof aan te geven.

Infokaart Wat werkt in de klas: Coöperatief Leren

!

Coöperatief leren levert een flinke verhoging op van leerprestaties, in vergelijking met individueel werk. Op de InfoKaart wordt duidelijk dat een juiste toepassing van coöperatieve leerstrategieën een bewezen positieve invloed heeft op het groepsklimaat, structuur geeft aan het klassenmanagement en de betrokkenheid van leerlingen verhoogt. De 5 aandachtspunten en een checklist voor de leraar zijn hulpmiddelen op deze InfoKaart die u zo kunt inzetten bij het gebruik van coöperatieve leerstrategieën in de lessen.

InfoKaart Wat werkt in de klas: Non-verbale representaties

!
infok_wwiknonverrep

Werken met non-verbale representaties levert een flinke verhoging op van leerprestaties. Niet alleen vanwege het gebruik van visuele ondersteuning bij uw les, maar vooral ook omdat u uw leerlingen hiermee aan het werk zet om zelf non-verbale representaties te creëren. Naast achtergrondinformatie staan op de InfoKaart vijf verschillende activiteiten aangegeven die leiden tot non-verbale representaties. Deze vijf manieren worden met voorbeelden toegelicht. Zo staat bijvoorbeeld een groot aantal Superschema’s beschreven met per bouw een toepassingsmogelijkheid. Deze InfoKaart is een handige geheugensteun als u in uw klas aan de slag wilt met non-verbale representaties.

InfoKaart Wat werkt in de klas: Identificeren van overeenkomsten en verschillen

!
infok_wwikioev

De denkhandelingen die je in zet bij het identificeren van overeenkomsten en verschillen vormen de basis voor het denken van de mens. Deze didactische aanpakstrategie levert dan ook het grootste effect op de leerprestaties van leerlingen, in vergelijking met andere didactische aanpakstrategieën. Op de InfoKaart staan de vier uitgangspunten aangegeven die gelden bij het op de juiste manier werken aan het identificeren van overeenkomsten en  verschillen. Ook staan de verschillende manieren om hier aan te werken uitgewerkt in voorbeelden. De InfoKaart is een handige geheugensteun om deze effectieve strategie in uw dagelijkse praktijk toe te passen.

InfoKaart Wat werkt in de klas: Samenvatten en notities maken

!
infok_wwiksanom
Samenvatten en notities maken zijn twee van de meest effectieve vaardigheden die leerlingen kunnen ontwikkelen als hulpmiddel bij het herkennen en begrijpen van wat ze leren. De Infokaart geeft de uitgangspunten weer van samenvatten en van notities maken. Ook geeft de kaart richtlijnen en een stappenplannen voor het toepassen van beide deelstrategieën binnen uw onderwijs. En aan de hand van de voorbeelden die op de Infokaart uitgewerkt staan, kunt u direct aan de slag met deze strategie

InfoKaart Wat werkt in de klas: Vragen/hypotheses formuleren en hypotheses testen

!

Een van de krachtigste en meest analytische cognitieve handelingen is het formuleren van vragen en hypotheses en vervolgens het testen ervan. Op de InfoKaart staat aangegeven op welke manieren u het formuleren en testen van hypotheses kunt benaderen. Zo staan er zes  verschillende gestructureerde taken beschreven, waarbij steeds gebruik gemaakt wordt van het opstellen en testen van hypotheses. Tenslotte krijgt u zicht op de verschillende manieren waarop de leerlingen hun hypotheses en conclusies toe kunnen lichten. Kortom een kaart om bij de hand te houden bij het voorbereiden van uw lessen!   

InfoKaart Checklist Didactische strategieen

!
didstrat_1edruk_
Om op te hangen in de personeelskamer! Een helder overzicht van de elf factoren die van invloed zijn op de ontwikkeling en de leerprestaties van leerlingen. Iedere factor staat beknopt beschreven, waardoor u aan de hand van de poster het gesprek met uw team aan kunt gaan om te zien welke zaken binnen uw school actueel zijn. Gebaseerd op het werk van Robert Marzano, met name op het boek Wat werkt op school.

INTRSS VRBRDND LZN

!

De dvd Intrss Vrbrdnd Lzn (Interesse Verbredend Lezen) is een aanpak in vijf stappen, waarmee alle leerlingen achtergrondkennis opbouwen. De werkwijze is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek. Op de dvd legt de Amerikaanse wetenschapper Robert Marzano de achtergrond en praktijk van de vijf-stappen-aanpak uit. Ook wordt er een kijkje in klassen genomen en leerkrachten vertellen hoe zij op school met de aanpak werken.

Met de dvd hebben leerkrachten voortdurend een ‘handleiding’ voor deze werkwijze op een visuele en praktische manier bij de hand. Intrss Vrbrnd Lzn geeft leerlingen de kans twee keer per week twintig minuten ongestoord stil te lezen. Deze werkwijze, gedurende een periode van meerdere jaren toegepast, biedt effectieve resultaten als het gaat om de leesvaardigheid, het leesplezier, de achtergrondkennis én de actieve woordenschat van leerlingen.

Kunst en wetenschap van het lesgeven

!
kunst en wetenschap lesg
Aan de hand van 10 vragen goede lessen opbouwen op basis van de wetenschap? En hierbij rekening houden met het kiezen van de juiste onderwijsstrategie, goed pedagogisch handelen en klassenmanagement en het afstemmen van het onderwijsaanbod op de specifieke leerlingen in de klas? Het kan met dit raamwerk voor goed onderwijs! De laatste jaren is aan de hand van onderzoek veel bekend geworden over goed onderwijs. Lesgeven is weliswaar geen wetenschap, maar research vertelt ons wel welke methoden een goede kans maken op succes. De leraar bepaalt vervolgens zelf welke methoden hij bij welke leerlingen wil toepassen en op welk moment. Het gaat dus om de combinatie van wetenschap en kunst. In deze uitgave benadrukken we zowel de kunst als de wetenschap van het lesgeven. Dit doen we aan de hand van 10 ontwerpvragen om lessen sterker te maken.
Een gezamenlijk project van Bazalt, HCO, Fontys Fydes en OnderwijsAdvies.

Wijs met Woorden Compleet (handleiding met dvd)

!
wijs_met_woorden_web
Deze aanpak van Robert Marzano leidt leerlingen in zes stappen op een gestructureerde manier naar meer kennis en begrip van woorden.

Wijs met Woorden: set binnenwerk woordportfolio groep 1-4 (set van 5)

!

Wijs met Woorden: set binnenwerk woordportfolio groep 5-8 (set van 5)

!

Wijs met Woorden: set woordportfolio groep 1-4 (set van 5)

!

Wijs met Woorden: set woordportfolio groep 5-8 (set van 5)

!